บทที่ M01 · Hardware

รู้จัก PLC Mitsubishi FX5U

ก่อนจะเขียนโปรแกรมได้ ต้องเข้าใจว่า PLC คืออะไร ทำงานยังไง แล้ว FX5U-32MT/ES ที่เราจะใช้ตลอดคู่มือนี้ มีอะไรอยู่ในตัวบ้าง — บทนี้พาดูตั้งแต่ระดับ Concept จนถึงรายละเอียดของรหัสรุ่น

PLC คืออะไร

Programmable Logic Controller (PLC) คือคอมพิวเตอร์เฉพาะทางที่ออกแบบมาให้ทนต่อสภาพแวดล้อมในโรงงาน อ่านสัญญาณจาก เซ็นเซอร์ และ สวิตช์ เข้ามาประมวลผลตาม Logic ที่เราเขียน แล้วสั่งงาน actuator เช่น มอเตอร์ โซลินอยด์ ฮีตเตอร์ ออกไปอีกฝั่ง

Input (X)

สัญญาณเข้า

Limit Switch
Push Button
Sensor
Encoder
Analog (4–20 mA)

→

CPU + Program

ประมวลผล

อ่าน Input ทุกตัว
ประมวลผล Ladder บน→ล่าง
เขียน Output ทุกตัวพร้อมกัน

→

Output (Y)

สั่งงานออก

Motor / Relay
Solenoid
Indicator
Heater
Valve

↻ วนรอบทุก ๆ Scan Time (1–10 ms โดยทั่วไป)

หัวใจของ PLC คือมัน scan ทำซ้ำ ตลอดเวลา — ทุกรอบจะ (1) อ่าน Input ทุกตัวพร้อมกัน (2) ประมวลผลโปรแกรมจากบนลงล่าง (3) เขียนค่า Output ทั้งหมดออกพร้อมกัน Concept นี้เรียกว่า Scan Cycle เป็นสิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนเขียนโปรแกรม

ตระกูล MELSEC iQ-F และตำแหน่งของ FX5U

Mitsubishi แบ่งกลุ่ม PLC ของตัวเองเป็น iQ-R (large), iQ-F (compact), และซีรีส์เก่าอย่าง Q Series — ตัว FX5U อยู่ในกลุ่ม iQ-F แทนที่ FX3U/FX3G/FX3S เดิม และใช้ GX Works3 (ไม่ใช่ GX Works2 ที่ใช้กับ FX3U)

MELSEC family overview — ตำแหน่งของ MELSEC iQ-F ในตระกูล MELSEC ทั้งหมด — จากซ้าย: MELSEC-F · iQ-F · L · Q · iQ-R

รุ่น	กลุ่ม	IDE	หมายเหตุ
`FX1N / FX2N`	Legacy	GX Developer	เก่าแล้ว ไม่แนะนำของใหม่
`FX3S / FX3G / FX3U`	FX Gen-3	GX Works2	ยังเจอในโรงงานเยอะ
`FX5U / FX5UC / FX5UJ`	MELSEC iQ-F	GX Works3	รุ่นที่เราใช้ในคู่มือนี้
`Q Series / iQ-R`	High-end	GX Works2/3	สำหรับงานใหญ่ระดับโรงงานทั้งสาย

FX5U-32MT/ES — รุ่นที่เราใช้

FX5U-32MT/ES PLC front view — Mitsubishi MELSEC iQ-F FX5U-32MT/ES — PLC หลักที่ใช้ในคู่มือเล่มนี้

FX5U-32MT/ES nameplate — ฉลากรหัสรุ่นที่ด้านข้างตัว PLC — แสดง `FX5U-32MT/ES · 100-240VAC 50/60Hz 30W · OUT 5~30VDC 0.5A`

มาแกะรหัสรุ่นกัน — FX5U-32MT/ES หมายความว่า:

💡 ลองคลิกที่แต่ละส่วนของรหัสรุ่น (เช่น T หรือ /ES) เพื่อดูตัวเลือกอื่น ๆ และเปรียบเทียบความแตกต่าง

ทำไมต้อง Output แบบ Transistor (T) ไม่ใช่ Relay (R)? เพราะงานควบคุมในคู่มือนี้รวม PWM, Pulse Output, และต้องสลับงานเร็ว — Relay มีอายุการใช้งานจำกัด (~100,000 ครั้ง) และทำงานได้ช้ากว่า Transistor มาก

คุณสมบัติสำคัญที่ติดมากับตัว

SPEC 01

Digital I/O 32 จุด

Input 16 จุด (X0–X17 ในระบบ Octal) + Output 16 จุด (Y0–Y17) — ขยายได้ถึง 256 I/O ผ่าน Extension Block

SPEC 02

Program Capacity

64,000 step สำหรับ FX5U (และ 128k สำหรับรุ่นสูงกว่า) — เพียงพอสำหรับ Lab ทั่วไป

SPEC 03

5 ภาษา Programming

Ladder (LD), Structured Text (ST), Function Block Diagram (FBD), Sequential Function Chart (SFC), Continuous Function Chart (CFC*)

SPEC 04

Analog Built-in

Analog Input 2-ch + Analog Output 1-ch ติดมากับตัว มี Warning Output — ไม่ต้องซื้อโมดูลเพิ่ม

SPEC 05

Ethernet TCP/IP

มีพอร์ต Ethernet ในตัว — ใช้ทั้งโปรแกรม PLC, ต่อกับ HMI, และทำ Modbus TCP

SPEC 06

RS-485 + Modbus

มีพอร์ต RS-485 พร้อม Modbus RTU ในตัว — ใช้ต่อกับ Inverter, Temp Controller, Power Meter

SPEC 07

SD Card Slot

เก็บ Log, สำรองโปรแกรม, อัปเดตจาก SD card ได้ — สะดวกในงานภาคสนาม

SPEC 08

High-Speed Counter

รองรับ Encoder ความเร็วสูงในตัว 8 ch — เหมาะกับงาน Servo / Positioning

การจ่ายไฟและการต่อ I/O

การจ่ายไฟเข้า PLC

FX5U-32MT/ES รับไฟ AC 100–240V ที่ขั้ว L / N และจ่ายไฟ DC 24V ออกที่ขั้ว 24V / 0V สำหรับเลี้ยง Sensor และ Input ของ PLC เอง

ระวัง — ห้ามต่อ AC เข้าขั้ว Input! ขั้ว Input ของ FX5U เป็น DC 24V เท่านั้น — การจ่าย AC เข้าจะทำให้ PLC เสียถาวร เช็คให้ดีก่อนเปิดเบรกเกอร์

การต่อ Input — Sink vs Source

ขั้ว Input ของ FX5U-32MT/ES รองรับการต่อแบบ Sink (S = ตัวอักษรสุดท้ายของรหัสรุ่น) ซึ่งหมายความว่ากระแสจะไหล จาก Sensor เข้าหา PLC เมื่อ Sensor ทำงาน

FX5U Sink Input wiring diagram — วงจร **Sink Input** ของ FX5U-32MT/ES — Three-wire sensor ต่อกับ X0, ขั้ว S/S เชื่อม +24V

Sink Output wiring diagram — วงจร **Sink Output** — Load ต่อระหว่าง Y และ +24V, COM เชื่อม 0V

สำหรับ Sensor แบบ NPN (เช่น LJ18A3-8-Z/BX) จะเข้าได้ตรงเลย — รายละเอียดอยู่ใน M03 — เซ็นเซอร์ & I/O

ก่อนไปบทถัดไป — เช็คความเข้าใจ

แยก FX5U ออกจาก FX3U ได้ เข้าใจว่า FX5U เป็น iQ-F และใช้ GX Works3 ส่วน FX3U เก่ากว่าและใช้ GX Works2
อ่านรหัสรุ่นเป็น FX5U-32MT/ES = 32 I/O · Output Transistor · ไฟ AC · Input Sink
เข้าใจ Scan Cycle Input → Program → Output ทำซ้ำในเวลา 1–10 ms — ไม่ใช่ทำงานแบบ Sequential เหมือนโปรแกรม PC
รู้ว่าไฟเข้าอยู่ที่ขั้วไหน L/N รับ AC 100–240V — ห้ามต่อ AC เข้า X input!

อยากเข้าใจลึกขึ้น? ดูวิดีโอ EP1 — แนะนำ PLC FX5U หรือเปิดเอกสาร FX5U Training Level 1 (PDF)